Mikro-yeterlikler Hakkında Yayınlanmış Raporlar

Mikro Yeterliliklerde Yeni Dönem: YÖK'ün Usul ve Esasları Üniversitelerden Ne Bekliyor?

​

Türkiye'de mikro yeterlilikler uzun süredir konuşuluyordu, ancak çoğunlukla kavramsal düzeyde kalıyordu. YÖK'ün yayımladığı "Yükseköğretim Kurumlarında Mikro Yeterlilikler Çerçevesine İlişkin Usul ve Esaslar" ile birlikte konu artık resmi bir zemine oturmuş durumda. Bu metni bir üniversite yöneticisi, sürekli eğitim merkezi, uzaktan eğitim merkezi ya da mikro yeterlilik tasarlamak isteyen bir akademisyen gözüyle okuduğumda, üniversitelerden beklenen yükümlülükleri on iki başlıkta toplamanın mümkün olduğunu gördüm.

​​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

İlk olarak, her üniversitenin kendi kurumsal sistemini kurması bekleniyor. Usul ve esasları belirleme yetkisi senatolara ait ve mikro yeterliliklerin tanınması ile AKTS karşılıklarının belirlenmesi için senato kararıyla görevli ve yetkili bir birim oluşturulabiliyor. Bana göre bu, birçok üniversitede yeni bir komisyon veya koordinatörlük yapısının önünü açacak.

​

İkinci olarak, programların rastgele değil; toplumsal, bireysel, kültürel ve işgücü piyasası ihtiyaçları doğrultusunda planlanması isteniyor. Buna bağlı olarak belge, mikro yeterliliklerin esnek ve güncellenebilir tasarlanmasını, güncelliğin korunması için de kurumsal mekanizmalar kurulmasını öngörüyor. Yapay zeka, siber güvenlik veya veri analitiği gibi hızla değişen alanlarda bu güncelleme zorunluluğunun özellikle anlamlı olduğunu düşünüyorum.

​

Belgenin en güçlü vurgularından biri öğrenme çıktılarına dayalı tasarım. Her mikro yeterlilik için öğrenme çıktıları, değerlendirme yöntemleri, başarı kriterleri ve öğrenme kanıtları açıkça tanımlanmalı. Bu yaklaşım, bütüncül bir kalite güvencesi sistemiyle tamamlanıyor. Tasarımdan belgelendirmeye ve tanınmaya kadar tüm aşamaların kalite güvencesi kapsamına alınması, ileride YÖKAK değerlendirmelerinde de gündeme gelebilecek bir konu.

​

Süreçlerin tek başına yürütülmesi beklenmiyor. Kurum içi paydaşlar, ulusal ve uluslararası eğitim kurumları, eğiticiler, işgücü piyasası temsilcileri ve öğrenenler arasında etkin iş birliği esas alınıyor. Yıllardır savunduğum çok paydaşlı mikro yeterlilik ekosistemi yaklaşımının bu maddede karşılık bulması, benim için önemli.

​

Yapısal olarak mikro yeterlilikler modüler veya kısa süreli programlar şeklinde düzenlenebiliyor. Bu da uluslararası literatürde sıkça konuşulan birleştirilebilir (stackable) yeterlilik mantığının Türkiye bağlamında kabul gördüğünü gösteriyor. Buna paralel olarak kazanılan AKTS kredileri paylaşılabilir, taşınabilir, biriktirilebilir ve farklı yeterlilik türleri arasında aktarılabilir nitelikte. Bu kredi taşınabilirliğinin Türkiye açısından kayda değer bir yenilik olduğunu düşünüyorum.

​

Dijitalleşme tarafında belge oldukça net. Kazanılan öğrenme çıktıları ve kredi bilgileri, doğrulanabilir ve uluslararası standartlara uygun şekilde dijital cüzdan platformunda oluşturulan dijital rozete işleniyor. Bu çerçevenin Avrupa Eğitim Alanı ve Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi ile uyumlu olması da açıkça şart koşuluyor.

​

Bence belgenin en yenilikçi yanlarından biri tanıma ve muafiyet mekanizması. Yükseköğretim kurumu dışında tamamlanan mikro yeterlilikler için başvuru alınabiliyor, eğiticilerin nitelikleri ve eğitim kayıtları doğrulanıyor, ardından senato bu eğitimleri tanıyabiliyor ve AKTS kredisini belirleyebiliyor. Bu, Türkiye'de kurum dışı öğrenmelerin resmi tanınmasına yönelik açık bir adım.

​

Son olarak belge, ölçme ve değerlendirmeye ciddi bir ağırlık veriyor. Sadece katılım yeterli değil; öğrenmenin ölçülmesi, kanıtlanması ve doğrulanması gerekiyor. Portfolyo, proje ve performans görevleri burada öne çıkıyor. Süreçlerin şeffaf, adil, takip edilebilir ve kanıtlanabilir olması, sonuçların da öğrenenlerin dijital belgelerine yansıtılması isteniyor.

​

Burada uygulamayı doğrudan etkileyecek iki sınıra da dikkat çekmek isterim. Mikro yeterlilikler karşılığı kazanılan AKTS kredileri, ilgili programın toplam AKTS kredisinin yüzde 10'unu aşamıyor. Ayrıca bir öğrenen için kredi transferi teklif edilen mikro yeterlilik eğitimlerinin en fazla yüzde 50'si uzaktan eğitim olarak alınabiliyor. Bu sınırların, özellikle uzaktan eğitim merkezleri için tasarım aşamasında baştan dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum.

​

Genel olarak değerlendirdiğimde, bu usul ve esasların Türkiye'de mikro yeterlilik ekosistemi açısından bir eşik noktası olduğunu söyleyebilirim. Çerçeveyi olumlu buluyorum, ancak asıl belirleyici olan uygulama olacak. Senatoların hazırlayacağı kurum içi düzenlemelerin niteliği, kalite güvencesi mekanizmalarının gerçekten işletilip işletilmeyeceği ve paydaş iş birliğinin kağıt üstünde mi kalacağı yoksa fiilen mi hayata geçeceği önümüzdeki dönemde takip edilmesi gereken konular. Üniversitelerin bu sürece ne kadar hazır olduğu, çerçevenin başarısını büyük ölçüde belirleyecek.

​

Kararın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz:
https://egitim.yok.gov.tr/documentFiles/178150949399.mikro-yeterlilikler-cercevesine-iliskin-usul-esas.pdf